Niejednokrotnie zdarzyło się każdemu z nas, iż system nagle przestał działać, tzn. nie chciał się uruchomić, zawieszał się itp. Co wtedy zrobić?! Zabrać się za reinstalację systemu?! Okazuje się, iż niekoniecznie będzie to najlepsze rozwiązanie w celu przywrócenia komputera do stanu używalności, tzn. takiego gdzie usterka, która pojawiła się na naszej drodze zostanie zniwelowana. System Windows XP posiada wbudowanych wiele narzędzi, dzięki którym będziemy mogli wyjść z zaistniałej sytuacji bez konieczności przeinstalowywania środowiska operacyjnego.

Jak już zostało wspomniane, to że nasz system w pewnym momencie przestanie działać jak należy, niekoniecznie oznaczać musi potrzebę instalacji środowiska od nowa. Często bywa tak, że w momencie gdy uda Ci się zlokalizować przyczynę awarii, przywrócenie systemu do pierwotnego stanu za pomocą wbudowanych narzędzi zajmuje zaledwie kilka minut.

Zaawansowane opcje rozruchowe

Tryb awaryjny

Gdy napotkasz problem z uruchomieniem systemu, możesz skorzystać z tzw. zestawu opcji rozruchowych, by się do nich dostać należy wcisnąć klawisz F8 zaraz po wyświetleniu pierwszego ekranu z komunikatami BIOS`u. W ten oto sposób naszym oczom powinno pojawić się Menu zaawansowanych opcji systemu Windows, które po wyborze jednej z dostępnych opcji rozwiązywania problemu z rozruchem, postara nam się uruchomić system.

System Windows XP, podobnie jak starsze wersje systemów Windows daje możliwość uruchomienia środowiska w trybie awaryjnym, w którym to uruchamiane są tylko niezbędne do działania usługi i sterowniki urządzeń. Nie zostaną załadowane np. sterowniki dźwiękowe i urządzenia zewnętrzne, komunikujących się z komputerem np. za pomocą portu USB. Przy ładowaniu systemu w trybie awaryjnym pominięte zostanie także, wszelakie oprogramowanie uruchamiane przy starcie systemu w trybie normalnym. Uzyskujemy natomiast dostęp do najważniejszych narzędzi konfiguracyjnych, dzięki czemu możemy zlokalizować i usunąć przyczynę usterki poprzez np. wyłączenie urządzeń i ich sterowników oraz oprogramowania, które przyczyniło się do awarii. W momencie, gdy system działa poprawnie w trybie awaryjnym, możemy być przekonani, iż załadowane podstawowe usługi systemowe działają poprawnie i problem nie leży po ich stronie, teraz natomiast powinniśmy się zastanowić czy do zaistniałej sytuacji nie doprowadziło nowo zainstalowane urządzenie lub oprogramowanie - jeśli tak, trywialnym rozwiązaniem będzie tutaj odinstalowanie lub przywrócenie starszej wersji sterowników urządzenia, które sprawia problem lub deinstalacja wadliwego oprogramowania. Może okazać się, że do usunięcia problemu z rozruchem środowiska potrzebny nam będzie dostęp do połączeń sieciowych, by były one dostępne uruchamiamy komputer w drugiej opcji trybu awaryjnego z obsługą sieci. W tym przypadku oprócz standardowych usług i sterowników uruchamianych wraz z trybem awaryjnym ładowane są dodatkowe komponenty dające nam dostęp do połączeń sieciowych, w tym także do Internetu. Trzecią opcją trybu awaryjnego, jest uruchomienie systemu z interpreterem poleceń (cmd.exe) zamiast trybu graficznego.

Przywracanie ostatniej znanej dobrej konfiguracji

Podczas codziennej pracy na komputerze, poprawnie uruchomiony system zapisuje listę aktualnie zainstalowanych sterowników i zawartość klucza HKLM\System\CurrentControlSet w rejestrze, co pozwala na usunięcie awarii podczas uruchamiania komputera w momencie, gdy się tylko pojawi - przywracając ostatnią zapisaną oraz działającą konfiguracje przez środowisko Windows XP.

Oprócz dwóch omówionych powyżej opcji, menu rozruchowe daje nam możliwość uruchomienia komputera w określonych sytuacjach:

• Włącz rejestrowanie uruchamiania. System uruchamiany jest normalnie, tworzony jest plik Ntblog.txt w katalogu systemowym, zawierający nazwy i aktualny stan poszczególnych sterowników w momencie ładowania do pamięci. Pozycja ta okazuje się bardzo przydatna, gdy podczas uruchamiania system się zawiesza z powodu wczytywania wadliwych sterowników, ostatni wpis w stworzonym pliku odpowiadał będzie oprogramowaniu powodującemu usterkę.
• Włącz tryb VGA. Komputer uruchamia się z obsługą trybu graficznego i użyciem bieżącego sterownika graficznego, a nie standardowego Vga.sys oferowanego nam przez Windows XP.
• Tryb przywracania usług katalogowych. Opcja używana głównie przy kontrolerach domen działających z Windows 2000 Server lub Windows.NET Server. Dla przeciętnego użytkownika jest zbędna i nie użyteczna.
• Tryb debuggowania. System uruchamiany jest w trybie usuwania błędów z jądra systemowego, w celu skorzystania z tej możliwości nasz komputer musi być połączony z innym działającym komputerem poprzez port szeregowy COM2 oraz wymagane jest by był wyposażony w tzw. debugger, umożliwiający przeanalizowanie wadliwego systemu na drugiej jednostce.

Usuwanie awarii za pomocą Przywracania systemu

Przywracanie systemu jest usługą, która podczas pracy z komputerem działa w tle zapisując regularnie wszelakie pliki systemowe i konfiguracje do ukrytych plików archiwalnych. Punkt początkowy przywracania tworzony jest w momencie instalacji czy też aktualizacji systemu do wersji Windows XP. Ponadto punkty przywracania tworzone są w chwili:

• instalacji nie podpisanego sterownika urządzenia
• instalacji aplikacji z użyciem instalatora kompatybilnego z Przywracaniem systemu
• instalacji uaktualnienia, poprawki lub łaty
• odtworzenia danych z kopii zapasowej stworzonej przez program Kopia zapasowa Windows XP

Punkty przywracania tworzone są regularnie co jakiś czas, niezależnie od nas; domyślnie co 24 godziny gdy komputer jest włączony. Jeśli takowy punkt nie był stworzony w wspomnianym domyślnie odstępie czasowym, zostanie on stworzony przy następnym uruchomieniu komputera.

Aby przywrócić system do wcześniejszej konfiguracji, musisz być zalogowany jako Administrator oraz wszystkie uruchomione wraz z systemem programy muszą zostać zamknięte. Klikamy kolejno Start, Wszystkie programy, Akcesoria, Narzędzia systemowe i Przywracanie systemu. Naszym oczom ukaże się okno narzędzia, które umożliwi nam przywrócenie Windows XP do wybranego punktu. Na pierwszym ekranie kreatora wybieramy opcję Przywróć mój komputer do wcześniejszego stanu i klikamy Dalej.

Następnie wybieramy punkt przywracania kierując się jego datom i opisem oraz klikamy przycisk Dalej.

Kreator wyświetli nam teraz ekran Potwierdzenie wyboru punktu przywracania, nasza ingerencja na tym etapie ograniczone jest do upewnienia się, iż dokonaliśmy odpowiedniego wyboru i kliknięcia Dalej.

Narzędzie przywracania systemu skopiuje teraz wszelakie pliki i ustawienia systemowe z archiwów i zrestartuje komputer. Wraz z ponownym uruchomieniem, środowisko uruchomione zostanie z wykorzystaniem zasobów archiwalnych wybranego przez nas punktu przywracania, gdyby jednak dokonane w ten sposób zmiany nie odpowiadały twoim oczekiwaniom, zawsze możesz uruchomić Przywracanie systemu po raz kolejny, a następnie wybrać opcję Cofnij moje ostatnie przywracanie, co przywróci komputer do stanu przed całym opisanym powyżej procesem.