Systemy Windows XP Professional oraz Windows XP Home Edition zostały stworzone z myślą o komunikacji sieciowej, jednak podstawową platformą sieciową jest wersja Professional. Jeśli zaczynasz pracę z sieciami, ten rozdział wprowadzi cię w temat. Jeśli natomiast temat sieci nie jest ci obcy, rozdział ten odświeży twoje wiadomości.

Pojęcia związane z komunikacją sieciową Windows

Komunikacja w sieci nie zawsze musi być skomplikowana, choć czasami bywa, w zależności od zastosowań. Aby posiąść solidną wiedzę najlepiej od razu przyswoić sobie pewne koncepcje i definicje, które ułatwią nam zrozumienie bardziej złożonych zagadnień.

Co to jest sieć?

Na to pytanie możemy uzyskać wiele różnych odpowiedzi i jak się okaże wszystkie będą poprawne. Każdy z nas, inaczej interpretuje słowo sieć. Dla informatyka sieć jest to „Mechanizm komunikacji między dowolną grupa komputerów z wykorzystaniem odpowiedniego protokołu”. Jednak dla innych osób słowo sieć może mieć zupełnie inne znaczenie. Na przykład nastoletni internauta może słowo sieć wytłumaczyć jako: ”Sposób na wspólne gry, czy zabawy”. Tak więc definicja sieci może mieć różne znaczenia. Głównym celem elektronicznej pajęczy jest zaspokajanie potrzeb pewnej grupy ludzi, niezależnie czy jest to mała sieć w domu, czy też największa na świecie – Internet. My natomiast przyjmiemy, że sieć to: „Grupa połączonych ze sobą komputerów używana w celu współdzielenia informacji między użytkowników oraz do zarządzania zasobami i bezpieczeństwem”.

Do czego potrzebna jest sieć?

Jeśli już zdefiniowaliśmy sobie pojęcie sieci to zastanówmy się do czego mogą być nam potrzebne tego typu pajęczyny. Ogólnie możemy wyróżnić trzy podstawowe powody tworzeni sieci:

• Współdzielenie informacji i zasobów. Dzięki połączeniu komputerów możemy współdzielić informacje i zasoby. Mając małą sieć domową do której podłączone są dwa komputery możliwe jest dzielenie się plikami na dyskach twardych, połączeniem internetowym jak również sprzętem, takim jak np.: drukarki ,czy dyski DVD-ROM. Im większa sieć tym bardziej istotne jest współdzielenie informacji.
• Komunikacja. Poczta elektroniczna wraz z programami do przesyłania komunikatów to najlepsze przykłady komunikacji w sieciach.
• Zarządzanie komputerami i kontami użytkowników. Sieć może być również narzędziem w bardziej złożonych strukturach, służącym do zarządzania użytkownikami, komputerami oraz bezpieczeństwem. Dzięki usłudze Active Directory Group Policy można narzucić różne rodzaje ustawień i konfiguracji komputerów.

Co jest potrzebne do założenia sieci?

W zależności od potrzeb użytkownika lokalna pajęczyna może składać się z kilku urządzeń, jak również z kilku tysięcy maszyn. Niezależnie jednak od tego jak wielka będzie to sieć, musi posiadać:

• Sprzęt Niezbędnym elementem każdej jest karta sieciowa. Pozwala ona połączyć komputer z pajęczyną. Może to być sieć przewodowa lub bezprzewodowa. Do połączenia więcej niż dwóch komputerów potrzebny będzie również koncentrator umożliwiający połączenie wszystkich komputerów.
• Oprogramowanie W celu uzyskania połączenia pomiędzy komputerami potrzebne jest odpowiednio skonfigurowane oprogramowanie oraz odpowiedni protokół. Protokół to nic innego jak zestaw reguł, dzięki którym jednostki mogą się komunikować.

Sieci domowe i grupy robocze

Przez grupę roboczą rozumiemy pewien mały zbiór komputerów. Celem tworzenia grup roboczych jest współdzielenie informacji i zasobów. Ilość wchodzących w skład jednej grupy komputerów to około 20. Liczba ta jednak nie jest żadnym ograniczeniem. Można budować zbiry robocze o dowolnych rozmiarach. Do cech grup roboczych w systemie Windows możemy zaliczyć:

• Brak centralnego serwera. Pod pojęciem serwer rozumiemy komputer z oprogramowaniem administracyjnym, którego zadaniem jest kontrola dostępu do sieci i jej zasobów. W grupie roboczej każdy z komputerów działa samodzielnie.
• Każdy użytkownik jest swego rodzaju administratorem. Użytkownik grupy roboczej może współdzielić informacje oraz zarządzać bezpieczeństwem według własnego uznania. Zabezpieczenia są zlokalizowane. Ponieważ nie ma centralnego serwera za bezpieczeństwo logowania odpowiedzialny jest każdy użytkownik grupy roboczej. Windows XP posiada lokalne zabezpieczenia logowania, dlatego też nadaje się on lepiej do tworzenia grup roboczych.
• Wszystkie komputery danej grupy wykazują lokalność przestrzenną. Zwykle w skład grupy roboczej wchodzą komputery znajdujące się blisko siebie. Grup roboczych używa się więc przede wszystkim w domach lub niewielkich biurach. Przykładowa grupa robocza z komputerami dołączonymi do centralnego koncentratora.

Przy niewielkiej liczbie komputerów najprostszym sposobem zarządzania są grupy robocze. Jednak wraz ze wzrostem ilości komputerów w danej sieci grupy robocze przestają być wygodnym narzędziem. Aby umożliwić efektywną kontrolne nad rozbudowana siecią wprowadzono domeny.

Środowiska domenowe

W przypadku bardziej złożonych sieci jeśli wymagana jest scentralizowana administracja i zabezpieczenia, sieci Windows stosują model domenowy. W połączeniach bazujących na domenach stacje robocze są centralnie zarządzane przez jeden lub więcej serwerów. Na głównym komputerze znajdują się wszystkie nazwy i hasła użytkowników. Gdy użytkownik chce zalogować się do sieci podaje nazwę i hasło które jest sprawdzane przez kontroler domeny – serwer. Kontrolerem domen może być jednostka z serwerową wersją systemu Windows NT lub Windows 2000. W przypadku pomyślnej weryfikacji użytkownika uzyskuje on dostęp do przeznaczonych dla niego zasobów. Do obsługi sieci domenowych zatrudnia się przeważnie zawodowego administratora. Podnosi to oczywiście koszty działania struktury. W zamian jednak otrzymujemy zarządzanie zasobami i scentralizowane uwierzytelnianie użytkowników. Korzyści jakie daje użytkownikom i firmom domena Windows:

• Zapewnienie bezpieczeństwa. Technika Active Directory umożliwia wprowadzenie jednolitych środków bezpieczeństwa, włączając w to takie zaawansowane funkcje jak uwierzytelnianie z wykorzystaniem certyfikatów cyfrowych.
• Zapewnia ład, scentralizowaną administrację oraz kontrolę. Konta użytkowników sieci oraz zasoby są zarządzane centralnie. Taka organizacja ułatwia weryfikację poszczególnych klientów, dzięki której użytkownicy mogą używać i manipulować zasobami lokalnymi i zdalnymi. Narzędzie Group Policy umożliwia zaawansowaną kontrolę profilu klienta.
• Rozszerzalność domeny. Jeśli zajdzie potrzeba dodania nowych komputerów to nie będzie problemu z obsłużeniem nowych stacji roboczych.
• Elastyczność domen. W przypadku zwiększania się ilości zasobów do zarządzania w obrębie domen, możliwe jest wysyłanie zadań związanych z zarządzaniem poszczególnych części domen do innych klientów. Istnieje możliwość grupowania domen w drzewa i lasy, a także zarządzanie domenami rozproszonymi geograficznie za pomocą tzw. miejsc.

Funkcje sieciowe Windows XP

Oprogramowanie sieciowe znajdujące się w systemie Windows XP, pozwala na podłączenie komputera prawie do każdego rodzaju struktury. Między funkcjami sieciowymi w Windows XP Home Edition, a Windows XP istnieje jednak dość istotna różnica. System Windows XP Home Edition jest w stanie obsłużyć grupy robocze, jednak nie posiada możliwości obsługi sieci domenowych. W przypadku budowy sieci domenowej opartej na Active Directory należy upewnić się, czy wszystkie komputery danej domeny pracują w systemie Windows XP Professional. Do podstawowych funkcji i komponentów sieciowych w Windows XP należą:

Protokół TCP/IP

Jest to zestaw protokołów realizujący funkcje sieciowe. Jeśli pracujesz w Internecie na pewno używasz TCP/IP, a dokładnie mówiąc któregoś z protokołu wchodzącego w skład TCP/IP. Jednym z bardziej znanych protokołów jest HTTP służący do przesyłania stron WWW, czy IMAP obsługujący pocztę elektroniczną. Obecnie protokół ten obsługuje nie tylko ruch w Internecie, ale także bardziej wyspecjalizowane mechanizmy wchodzące w skład sieciowych systemów operacyjnych. W grupach roboczych oraz w środowisku domenowym TCP/IP jest traktowany jako domyślny protokół.

System plików NTFS

Windows XP obsługuje system plików NTFS. Dzięki temu użytkownik może korzystać w środowisku sieciowym z wielu przydanych funkcji:

• Kompresja. W Windows XP możemy kompresować zarówno całe dyski jak i pojedyncze pliki. Pozwala to użytkownikowi efektywniej wykorzystać lokalną przestrzeń dyskową.
• Szyfrowanie. Obsługa szyfrowania plików i folderów dostępna jest jedynie w Windows XP Professional. Po zaszyfrowaniu plików lub folderów będziesz jedyną osoba, która będzie miała do nich dostęp, albo dostęp do danych będzie miała określona grupa osób. Szyfrowanie zwiększa bezpieczeństwo.
• Bezpieczeństwo. Dzięki NTFS współdzielone foldery są zabezpieczane za pomocą praw dostępu. Możemy ściśle określić co może wykonać użytkownik korzystający ze współdzielonego folderu. Windows XP Professional posiada wszystkie mechanizmy bezpieczeństwa NTFS, natomiast Windows Home Edition oferuje tylko podstawowe opcje.

Dostęp do Internetu

W Windows XP posiada kilka narzędzi do obsługi łączności internetowej. Jednym z nich jest Kreator nowego połączenia. Dzięki niemu tworzymy połączenie z naszym dostawcą usług internetowych. Po skonfigurowaniu połączenia można je udostępnić pozostałym użytkownikom będącym w grupie roboczej, używając usługi Udostępniania połączenia internetowego (ICS). Aby zabezpieczyć połączenie internetowe stosuje się usługę- Zapora połączenia internetowego (ICF). Windows XP oferuje ponadto bogatą gamę aplikacji ułatwiających dostęp do zasobów internetowych: Microsoft Internet Explorer 6 – przeglądanie stron internetowych, Microsoft Outlook 6 – obsługa poczty elektronicznej oraz Microsoft Windows Messenger – obsługa komunikatów tekstowych, transmisji głosu i obrazu.

Zdalne sterowanie i rozwiązywanie problemów

Windows XP posiada nowe funkcje zdalnego dostępu znacznie ułatwiające użytkownikom wykonywanie niektórych zadań. Należą do nich: Pulpit zdalny oraz Pomoc zdalna, które pozwalają uzyskać dostęp do innych komputerów połączonych siecią lokalna lub Internetem.

• Pulpit zdalny. Przy jego pomocy możliwe jest sterownie komputerem na odległość. Poza tym umożliwia pracę grupową i współdzielenie konsoli, na przykład pozwala pracować w domu
  z pełnym dostępem do biurowego komputera. Tylko komputery z Windows XP Professional mogą być serwerami pulpitu zdalnego.
• Pomoc zdalna. Jest to funkcja pomocy technicznej, która pozwala jednemu użytkownikowi połączyć się z komputerem drugiego w celu rozwiązania problemu. Pomoc zdalna możliwa jest zarówno w Windows XP Home Edition jak i Windows XP Professional.

Wirtualne sieci prywatne i zdalna komunikacja sieciowa

Windows XP oferuje połączenia wirtualnej sieci prywatnej (VPN). Dzięki tej funkcji użytkownik może podłączyć swój domowy komputer do wewnętrznej sieci swojej firmy.  By zabieg ten, był bezpieczny, dane sieciowe są szyfrowane i kapsułkowane.

Obsługa Internet Information Services

Funkcja ta udostępnia usługi WWW w lokalnym intranecie, lub publicznie w Internecie. Narrzędzie to jest dołączone do Windows XP Professional. Jednak w przeciwieństwie do serwerowych wersji Windows 2000, ma ograniczony zestaw funkcji, gdyż pozwala prowadzić jedną witrynę WWW i FTP oraz umożliwia maksymalnie 10 jednoczesnych połączeń. Natomiast głównym zadaniem IIS jest współdzielenie dokumentów i drukarek w Internecie oraz projektowanie stron WWW.

Sieci bezprzewodowe

Ostanie lata wiążą się nierozerwalnie z powstawaniem społeczeństwa informacyjnego i rozwojem technologii informacyjnych. Jednym z takich udoskonaleń są sieci bezprzewodowe, które pozwalają użytkownikom bez większych kosztów i komplikacji korzystać z bogatych zasobów internetowych. W obrębie Windows XP wyróżniamy dwa typy sieci bezprzewodowych:

• Wireless Personal Area Network (WPAN) najprostsza sieć bezprzewodowa. Łączy ona urządzenia bezpośrednio, bez koncentratora w tak zwaną sieć ad hoc. Cechuje się krótkim zasięgiem (maksymalnie do dziesięciu metrów), opartym na technologii Bluetooth lub podczerwieni. Aby utworzyć sieć WPAN w Windows XP, wystarczy w dwóch urządzeniach włączyć podczerwień, a następnie zbliżyć do siebie.
• Wireless Local Area Network (WLAN) rodzaj sieci bezprzewodowej, która może być, podobnie jak poprzednia, siecią ad hoc lub używać centralnego punktu dostępowego. Cechuje się większą prędkością i zasięgiem. Windows XP w pełni obsługuje standard 802.11.

Universal Plug and Play

Jest to nowość w środowisku Windows XP. Funkcja ta pozwala automatycznie wykrywać, zarządzać i sterować urządzeniami sieciowymi.