Microsoft SQL Server 2005 to potężne narzędzie – baza danych, która oprócz podstawowej funkcji przechowywania, przetwarzania i wyszukiwania danych posiada szereg dodatkowych narzędzi ułatwiających m.in. jej eksploatację, zarządzanie, analizę i raportowanie. Opis niektórych z komponentów (podstawowych i zaawansowanych) przedstawiam poniżej.

SQL Server Database Services: podstawowy silnik bazy danych. Zawiera narzędzia do zarządzania danymi relacyjnymi oraz XML. Posiada narzędzia do replikacji (Replication) oraz wyszukiwania (Full-Text search).

W skład SQL Server Database Services wchodzi:

1. Data files (odpowiedzialny za stworzenie folderu w ścieżce, która użytkownik poda jako folder docelowy instalacji);
2. Replication (umożliwia kopiowanie danych i obiektów bazy danych między jedną lub wieloma bazami danych);
3. Full-Text search (zawiera silnik do szybkiego wyszukiwania danych tekstowych w bazie danych – tworzy indeksy dla danych tekstowych, dzięki czemu wyszukiwanie jest szybsze).

Analysis Services: zawiera narzędzia OLAP (Online Analytical Processing), które umożliwiają przedstawianie analiz oraz wspierają wyszukiwanie informacji w hurtowniach danych.

Report Server: narzędzie służące do zarządzania, wykonywania, przedstawiania i dystrybucji raportów. Instaluje domyślnie Report Builder, który umożliwia raportowanie ad hoc oraz Report Manager – narzędzie do zarządzania Report Server’em.

Notification Services: platforma, która umożliwia rozwijanie i udoskonalanie aplikacji służących do wysyłania spersonalizowanych okresowych informacji do różnych urządzeń lub innych aplikacji. W jej skład wchodzą Engine Components, Client Components oraz Rules Components.

Integration Services: zbiór narzędzi i programowalnych obiektów służących do tworzenia i zarządzania zbiorami, które wydobywają, przetwarzają i ładują dane, jak również wykonują różne zadania.

Client Components: zawiera narzędzia do zarządzania bazą danych oraz przykładowe bazy danych i aplikacje. W skład Client Components wchodzą:

1. SQL Server Command Line Tools: zawiera narzędzia, które umożliwiają administrację serwerem SQL z poziomu linii poleceń.
2. Report Server Tools: instaluje narzędzie do konfiguracji Report Server’a jak i umożliwia administrację Report Server’em z poziomu wiersza poleceń.
3. Connectivity Components: instaluje komponenty umożliwiające komunikację między klientem a serwerem (zawiera m.in. biblioteki dla ODBC oraz OLE DB.
4. Programming Models: instaluje oprogramowanie umożliwiające developerom dodawanie lub modyfikowanie m.in. narzędzi replikacji oraz relacji.
5. Data Transformation Services Runtime: instaluje środowisko umożliwiające uruchamianie pakietów stworzonych w SQL Server 2000 za pomocą narzędzia Data Transformation Services.
6. Management Tools: zawiera narzędzia do zarządzania SQL Server’em (SQL Server Configuration Manager – do zarządzania ustawieniami konfiguracji sieci serwera i klienta, SQL Server Management Studio – m.in. do edycji i wykonywania zapytań, SQL Profiler – umożliwia graficzny monitoring bazy danych SQL Server - i Replication Monitor – umożliwia graficzny podgląd topologii replikacji oraz dostarcza szczegółowych informacji na o statusie publikacji i subskrypcji).
7. Development Tools: instaluje następujące narzędzia: Business Intelligence Development Studio, Reporting Services Report Designer, Reporting Services Model Designer, Report Designer (narzędzie do publikacji raportów dla Report Server) oraz SDK.

Dodatkowo fimra Microsoft udostępnia cały szereg pomocy które umożliwiają lepsze i bardziej efektywne zarządzanie bazą danych. Dostępne na stronach MS Books Online documentation and Samples: zawiera wsparcie techniczne Microsoftu - Books Online, przykładowe bazy danych (3 bazy danych AdventureWorks) oraz sample (przykładowe kody, progamy oraz rozwiązania).

Większość powyżej opisanych modułów jest przeznaczona dla systemów bazodanowych o wielkiej złożoności. Dlatego wersja Express, którą będziemy instalować, standardowo ich nie posiada. Pomimo to w większości przypadków w ogóle nie czyni jej gorszej od swoich „bogatszych” kuzynów. A w niektórych jej „lekkość”, spowodowana tym iż nie posiada pomięciożernych Analysis Services czy Notification Services, sprawia że praca jest przyjemniejsza i znacznie szybsza.
Należy pamiętać iż zdecydowana większość małych systemów informatycznych potrzebuje tylko prostego repozytorium danych do którego MS SQL Server 2005 Express Edition nadaje się idealnie (a przy tym jest za darmo!).