Minęły czasy, gdy chcąc skopiować coś z jednego komputera na drugi, musieliśmy biegać pomiędzy nimi z dyskietkami. Dzisiaj, jeżeli chcemy udostępnić innym użytkownikom foldery lub drukarkę komputera, na którym pracujemy, wystarczy w łatwy i prosty sposób włączyć Udostępnianie zasobów sieciowych. Ich przeglądanie jest równie proste, jak przeglądanie zawartości swojego dysku twardego. Podobnie jest przy wysyłaniu dokumentów do drukarki sieciowej. Mamy wówczas wrażenie, jakby ta drukarka była zainstalowana na komputerze lokalnym. Windows XP posiada ponadto opcję bezpieczeństwa dla udostępnianych zasobów znanych z systemu Windows 2000 albo Windows NT. Proste udostępnianie plików zabezpiecza komputery współużytkowane przez wielu użytkowników oraz małe grupy robocze.

W systemie Windows XP mamy do wyboru dwa rodzaje udostępniania:

• Proste udostępnianie plików – przy korzystaniu z tego typu udostępniania plików mamy zagwarantowaną łatwą obsługę, jeżeli natomiast chodzi o konfigurację, to tutaj możliwości są ograniczone.
• Klasyczne udostępnianie – podobne jest do modelu udostępniania z Windows 2000. Jeżeli będziemy udostępniać folder, musimy najpierw ustawić odpowiednie uprawnienia dla zasobów oraz plików NTFS, aby kontrolować pracę folderu. Istnieje również możliwość ustawienia limitu jednoczesnych połączeń oraz ustawić uprawnienia dla poszczególnych grup lub użytkowników.

Korzystając z Windows XP Home Edition nie mamy takiego wyboru, i będziemy używać Prostego udostępniania plików. Jeśli natomiast korzystamy z Windows XP Professional i chcemy się przełączyć z jednego modelu do drugiego, to w Panelu sterowania otwieramy Opcje folderów, wybieramy kartę Widok i zaznaczamy lub usuwamy zaznaczenie Użyj prostego udostępniania plików (zalecane) znajdującego się na liście Ustawienia zaawansowane.

Udostępnianie zasobów

Najłatwiej jest włączyć Kreatora konfiguracji sieci. Zajmie się on udostępnianiem plików, folderów, drukarek a ponadto skonfiguruje chronione zaporą połączenie internetowe. Kreatora włączymy zaznaczając prawym przyciskiem folder, który chcemy udostępnić oraz wybierając z menu Udostępnianie i zabezpieczenia. Otworzy się nowe okno dialogowe Właściwości z otwartą zakładką Udostępnianie. W sekcji Udostępnianie i zabezpieczenia w sieci mamy do wyboru włączenie udostępniania korzystając z kreatora lub bez niego. Kliknięcie w łącze Kreatora konfiguracji sieci spowoduje uruchomienie kreatora, natomiast jeżeli chcemy pominąć to i samemu udostępnić udziały klikamy w łącze Jeśli rozumiesz kwestie zagrożeń…. Przy wybraniu drugiej opcji system zapyta, dla pewności, czy chcemy pominąć pracę z kreatorem, wtedy zaznaczamy drugie pole Po prostu włącz udostępnianie plików. Przy wybraniu drugiego pola system wykona dwie funkcje, jakimi są aktywowanie konta Gość oraz jego usunięcie z listy kont zasady Odmowa dostępu.

Najprostszym sposobem na udostępnianie jest włączenie opcji Proste udostępnianie plików, dzięki któremu możemy udostępnić każdy folder oraz dysk. Wystarczy w Eksploratorze Windows zaznaczyć folder lub dysk, który chcemy udostępnić, a następnie prawym przyciskiem myszy klikamy, aby wybrać z menu Udostępnianie i zabezpieczenia. W polu Udostępnianie i zabezpieczenia w sieci zaznaczamy pole Udostępnij ten folder w sieci oraz wypełniamy pole Nazwa udziału. Gdy chcemy dać możliwość innym zmiany zawartości udziału, który jest udostępniony zaznaczamy pole Zezwalaj użytkownikom sieciowym na zmianę moich plików. Tego typu udostępnianie jest łatwe i wygodne, jednakże brakuje mu nakładania rożnego typu ograniczeń na poszczególnych użytkowników. Aby mieć takie możliwości musimy sposobem opisanym powyżej włączyć Klasyczne udostępnianie. Dzięki niemu mamy większą kontrolę nad tym, co użytkownicy mogą robić z udostępnionymi udziałami.

Gdy komputery w sieci nie są przyłączone do domeny, tworzone są własne bazy danych bezpieczeństwa, które zawierają konta użytkowników. Aby zabezpieczyć te zasoby, musimy utworzyć konta użytkowników oraz przydzielić im uprawnienia do używania określonych zasobów. Każdy komputer z grupy roboczej powinien mieć dodane konto dla każdego użytkownika chcącego korzystać z udostępnionych zasobów. Gdy użytkownik używa tej samej nazwy i tego samego hasła na każdym komputerze, nie będzie musiał logować się do każdego komputera osobno. Aby dodać konto użytkownika, otwieramy Panel sterowania oraz Konta użytkowników. W nowo otwartym oknie klikamy łącze Utwórz nowe konto. Wpisujemy nazwę a następnie Utwórz konto. Po założeniu nowego konta, klikamy na nie, aby ustanowić hasło.

Przy udostępnianiu musimy być zalogowani, jako członek grupy Administratorzy, Operator serwera lub jako Użytkownik zaawansowany. Udostępnianie folderu lub dysku polega na zaznaczeniu go w Eksploratorze Windows, a następnie kliknięcie prawym przyciskiem myszy oraz wybranie Udostępnianie i zabezpieczenia. W nowo otwartym oknie Właściwości, na karcie Udostępnianie zaznaczamy opcję Udostępnij ten folder. System zaproponuje nazwę udziału jednak możemy ją w każdym momencie zmienić. W polu Komentarz możemy w kilku słowach opisać zawartość folderu, a dzięki funkcji Limit użytkowników, możemy w łatwy i prosty sposób ograniczyć liczbę jednoczesnych połączeń do udostępnionego folderu. Przy zaznaczeniu Dopuszczalne maksimum Windows pozwoli na 10 jednoczesnych połączeń do zasobu. Więc jeżeli chcemy zmniejszyć tą liczbę wybieramy odpowiednią ilość i klikamy Zastosuj.

Klikając Uprawnienia w oknie Właściwości możemy zmienić domyślne ustawienie, jakim jest Pełna kontrola dla Wszystkich. Ustawienie to warto zmienić chociażby, dlatego, że nigdy do końca nie wiemy, kto się zaloguje na komputerze, a przy takim uprawnieniu, z plikami można zrobić dosłownie wszystko. Gdy klikniemy w Uprawnienia otworzy się okno, w którym możemy poszczególnym grupom i użytkownikom nadawać odpowiednie uprawnienia.

Aby zmienić istniejące pozwolenia, zaznaczamy element, który chcemy zmienić, a następnie w Uprawnieniach zmieniamy wartości

• Pełna kontrola - grupa lub użytkownik mogą odczytywać, tworzyć, zapisywać, zmieniać nazwę oraz kasować pliki w udostępnionych zasobach.
• Zmiana - podobnie jak w Pełnej kontroli poza tworzeniem nowych plików.
• Odczyt - w przeciwieństwie do innych uprawnień to oferuje tylko przeglądanie, bez możliwości zapisania lub usunięcia.

Zarządzanie zasobami

Przy udostępnianiu kilkunastu elementów, zamiast korzystać z Eksploratora Windows, skorzystamy z konsoli MMC z przystawką Foldery udostępnione. Przy jej pomocy możemy w łatwy i szybki sposób zarządzać wszystkimi udostępnionymi folderami. Chcąc ją włączyć wpisujemy w wiersz poleceń fsmgmt.msc. W otwartym oknie konsoli możemy przeglądać Udziały, Sesje oraz Otwarte pliki.

Po otworzeniu katalogu Foldery udostępnione, wszystkie udostępnione foldery znajdziemy w katalogu Udziały. Po dwukrotnym kliknięciu na dany element, wyświetli się okno dialogowe Właściwości, w którym możemy go zmodyfikować.

Gdy chcemy dodać nowy udział z poziomu konsoli, klikamy prawym klawiszem na Udziały, a następnie z menu wybieramy Nowy udział. Wyświetli się kreator Tworzenia folderu udostępnionego, dzięki któremu w łatwy i intuicyjny sposób możemy ustawić różne uprawnienia dla wszystkich użytkowników. Gdy dodawanie mamy już za sobą, warto dowiedzieć się jak usuwać udziały. Klikamy prawym przyciskiem na udział oraz wybieramy Zatrzymaj udostępnianie.

Katalog Sesje pozwala na przeglądanie sesji, które tworzą się w momencie, gdy ktoś się podłącza do komputera. Możemy tam przejrzeć, kto oraz co aktualnie przegląda. Polecenie Zamknij sesję, pozwala zamknąć pojedynczą sesję.

Folder Otwarte pliki w drzewie konsoli daje możliwość zobaczenia, jaki użytkownik aktualnie przegląda, jaki plik. Tutaj podobnie jak w Sesjach mamy możliwość zamknięcia pliku poprzez zaznaczenie go prawym klawiszem myszy, a następnie wybranie z menu polecenia Zamknij otwarty plik.

Udostępnione foldery

Moje miejsca sieciowe jest to miejsce, gdzie dostępne są wszystkie zasoby sieciowe, znane z poprzednich wersji systemu Windows pod nazwą Otoczenie sieciowe. Znajdują się tam skróty do komputerów, udostępnionych folderów oraz witryn FTP. Wykorzystując Moje miejsca sieciowe mamy możliwość przeglądania sieci. Po lewej stronie w sekcji Zadania sieciowe, wybieramy Wyświetl komputery grupy roboczej. Gdy to zrobimy, w oknie wyświetlą się wszystkie komputery z grupy roboczej. Jeśli w sieci mamy kilka grup roboczych, istnieje możliwość, poprzez kliknięcie Sieć Microsoft Windows, przejrzenia ich zawartości.

Mapowanie folderu

W przypadku, gdy używamy jakiegoś zasobu sieciowego codziennie, możemy użyć Mapowania folderu sieciowego, co pozwoli nam na pracę z tym elementem, tak jak by był na dysku. Gdy np. używamy folderu Dokumenty, znajdującego się na serwerze, możemy go zmapować, a następnie przypisać literę dysku. Po tej operacji, będziemy mieli widoczny kolejny dysk, a kiedy go otworzymy ukażą się Dokumenty udostępnione na serwerze. Jednak najlepiej skorzystać z tej funkcji, gdy chcemy folder sieciowy mieć dostępny dla programów używających okien dialogowych Windows. Dodatkowo, zmapowany folder widzimy w oknie Mój komputer, co znacznie przyspiesza pracę z takim katalogiem.

Proces mapowania folderu sieciowego, jest bardzo prosty. Wystarczy w Eksploratorze Windows wejść w Narzędzia i wybrać Mapuj dysk sieciowy. Tutaj wypełniamy pole Dysk oraz Folder. Folder jest odpowiedzialny za ścieżkę do katalogu, a Dysk za literę dysku. Jeśli chcemy, aby Windows automatycznie łączył się z tym folderem, zaznaczamy opcję Połącz ponownie przy logowaniu. Przy łączeniu się mamy możliwość zmiany nazwy użytkownika oraz hasła, wystarczy kliknąć łącze innej nazwy użytkownika.

Zarządzanie drukarkami

Gdy chcemy udostępnić drukarkę innym użytkownikom w sieci, wystarczy kliknąć prawym przyciskiem myszy na drukarkę zainstalowaną na komputerze, a z rozwiniętego menu wybrać Właściwości. W zakładce Udostępnianie, zaznaczamy pole Udostępnij tą drukarkę. W polu Nazwa udziału wpisujemy nazwę, pod jaką będzie widziana w sieci.

Po zainstalowaniu drukarki na komputerze, wszyscy użytkownicy z grupy Wszyscy mają uprawnienie Drukowanie dla dokumentów, a co za tym idzie mogą zarządzać dokumentami w kolejce drukowania. Członkowie grupy Administratorzy oraz Użytkownicy zaawansowani mają ustawione domyślnie uprawnienia takie jak Zarządzanie drukarkami oraz Zarządzanie dokumentami.

Każdemu użytkownikowi korzystającemu z drukarki możemy przypisać odpowiednie uprawnienia. Do wyboru mamy:

• Drukowanie – pozwalające na drukowanie dokumentów, uruchamianie, wstrzymywanie oraz usuwanie własnych dokumentów, a także kontrolowanie ich właściwości
• Zarządzanie drukarkami – daje możliwość dodawania, usuwania drukarki, a także zmianę uprawnień, właściwości oraz wstrzymywanie i ponowne uruchamianie drukarki
• Zarządzanie dokumentami – pozwala na uruchamianie, wstrzymywanie, usuwanie oraz przesuwanie oczekujących w kolejce dokumentów

Aby dodać uprawnienia dla użytkowników, w oknie Właściwości drukarki, wybieramy zakładkę Zabezpieczenia. Aby dodać nowego użytkownika lub grupę, klikamy przycisk Dodaj. Gdy proces dodawania użytkownika mamy za sobą, zaznaczamy użytkowników, którym chcemy zmienić uprawnienia, a następnie klikamy Zezwalaj, Odmów lub nie wybieramy żadnej z opcji.

Ustawienia zaawansowane

Karta Zaawansowane w oknie właściwości drukarki pozwala na dodatkowe ustawienia drukarki.

Do wyboru mamy następujące możliwości:

• Zawsze dostępna – powoduje, że drukarka jest cały czas dostępna dla użytkowników
• Dostępna od – zaznaczając tą opcję i ustawiając odpowiednie godziny, sprawimy, że drukarka będzie pracować tylko w wyznaczonych godzinach
• Priorytet – przydatny, gdy w sieci mamy kilka drukarek, dzięki ustawieniu priorytetu, ważne dokumenty będą wysyłane do drukarki z najwyższym priorytetem
• Sterownik – tutaj mamy do wyboru sterowniki wszystkich aktualnie zainstalowanych drukarek; mamy też możliwość wyboru poprawnego sterownika
• Buforowanie – tutaj najlepiej zaznaczyć pierwszą i trzecią opcję, co spowoduje najszybsze ukończenie procesu drukowania.
• Wstrzymaj niedopasowane dokumenty – zaznaczenie tego pola nakazuje buforowi porównanie właściwości dokumentu z właściwościami drukarki. Jeżeli właściwości będą niedopasowane to bufor przetrzyma dokument w kolejce
• Jako pierwsze drukuj dokumenty buforowane – przy zaznaczeniu tej opcji bufor będzie drukować dokumenty, które mają już ukończone buforowanie.
• Przechowaj dokumenty po ich  wydrukowaniu – po wydrukowaniu dokumentu, bufor dalej przetrzyma plik w kolejce. Dzięki temu, możliwe będzie późniejsze jego wydrukowanie z kolejki, zamiast ponownie z programu
• Włącz zaawansowane funkcje drukowania – gdy ta funkcja jest włączona, buforowane będą metapliki dla zadań drukowania. W niektórych przypadkach w oknie dialogowym Drukuj, pojawiają się dodatkowe opcje, takie jak: Stron na arkusz oraz Drukowanie broszur.
• Domyślne ustawienia drukowania – wyświetla okno dialogowe domyślnych ustawień drukowania
• Procesor wydruku – kliknięcie na ten przycisk otworzy okno, w którym wyświetlone zostaną procesory wydruku oraz domyślne typy danych.
• Strona separatora – klikamy w przypadku, gdy chcemy zmienić Stronę separatora

Modele udostępniania oraz zabezpieczeń w systemie Windows XP zabezpieczają komputery współużytkowane przez wielu użytkowników oraz wielu małym grupom roboczym. Poznaliśmy opcje udostępniania od najprostszego jakim jest Proste udostępnianie plików do szczegółowych ustawień uprawnień dostępu do drukarki.