Fragmentacja danych zachodzi na dysku twardym podczas zapisywania, modyfikowania oraz usuwania plików. Zmiany zapisywane w pliku mogą być przechowywane w innej lokalizacji na dysku twardym niż sam plik. Każda kolejna zmiana może być zapisywana w jeszcze innym miejscu na dysku. Z czasem zarówno plik, jak i sam dysk twardy ulegają pofragmentowaniu, a komputer pracuje wolniej, ponieważ w celu odtworzenia zawartości pliku, system musi przeszukiwać różne lokalizacje. Fragmentacja postępująca wraz z upływem czasu, znacznie spowalniając pracę komputera. Narzędzie Defragmentator dysków konsoliduje pofragmentowane dane, dzięki czemu dysk twardy może wydajniej pracować.

Aby uruchomić Defragmentator dysków, klikamy Start, wybieramy Wszystkie programy, następnie Akcesoria, Narzędzia systemowe i wreszcie Defragmentator dysków. Choć wygląd narzędzia zmienił się od poprzednich edycji systemu Windows, praca z nim wciąż jest bardzo intuicyjna i nie wymaga nadmiaru operacji ze strony użytkownika komputera. W oknie programu rzuca się przede wszystkim lista dysków, która jest najważniejszym miejscem, gdy chcemy skorzystać z defragmentacji ręcznej. Natomiast gdy wolimy skonfigurować automatyczne włączanie defragmentacji dysków, kliknijmy przycisk Konfiguruj harmonogram. W nowym oknie będziemy mogli wybrać częstotliwość wykonywania tej operacji, dzień i godzinę, o której usługa ma się uruchomić, a także wybrać dyski lub partycje, które mają być poddane defragmentacji.

Wróćmy do defragmentacji ręcznej. Po wybraniu ikony konkretnego dysku lub partycji, mamy do dyspozycji funkcję Analizy i Defragmentacji. Analiza sprowadza się do przeskanowania dysku pod kątem fragmentacji, ale bez podjęcia żadnych innych działań. Gdy stopień fragmentacji wykazany w analizie będzie niski (wartość procentowa pokaże się obok symbolu dysku), nie ma sensu tracić czasu na defragmentację. Gdy jednak pliki będą dość mocno porozrzucane po całym dysku, klikamy przycisk Defragmentuj dysk. Przenoszenie plików może potrwać nawet kilka godzin, należy zatem uzbroić się w cierpliwość. Jeśli z jakiegoś powodu będziemy musieli przerwać defragmentację, klikamy przycisk Zatrzymaj działanie.

Pamiętajmy o regularnym przeprowadzaniu defragmentacji dysków, gdyż pozwoli to utrzymać wysoką wydajność systemu.