Jak możemy przeczytać w poprzednim artykule, Windows Mobile od wersji 2003 był dostępny dla różnej klasy urządzeń. Poniżej postaramy się opisać każdy z nich - od systemu Windows Mobile, przez Palm-size PC, aż do najnowszej wersji - Windows Mobile 6.

A wszystko zaczęło się od Windows CE

Windows CE – zaprojektowany do uruchamiania w bardzo słabej konfiguracji sprzętowej przy jak największej wydajności. System zdolny jest do działania już w 1 MB pamięci operacyjnej. Często pracuje bez zapisu na dysk. Głównie używany w urządzeniach przenośnych, takich jak pockety, mobilne terminale, czy OSy działające w samochodach. Obsługuje 256 priorytetów wykonywania. Jego początki sięgają 1992 roku, kiedy to uruchomiono dwa konkurencyjne projekty: WinPad – pierwszy protoplasta Windows Mobile i Pulsar – projekt mający na celu stworzenie systemu dla urządzeń bezprzewodowych. W 1994 roku oba połączono, czego owocem był Pegasus, czyli Windows CE 1.x. Celem projektu było między innymi ujednolicenie i ustandaryzowanie pomysłów, projektów i prototypów urządzeń. Główne założenia, jakie przyświecały twórcom, to wymiary: 18 cm długości, 10 cm szerokości i 2,5 grubości, i waga mniejsza niż 500 g. Dotykowy ekran o rozdzielczości minimum 480x240 pikseli, wyświetlający cztery odcienie szarości. Urządzenie musiało posiadać klawiaturę w układzie QWERTY z klawiszami Shift, Ctrl i Alt, a także wbudowany port podczerwieni, slot PCMCIA i port COM. Procesor zbudowany w architekturze SuperH 3 (SH3), MIPS 3000 lub MIPS 4000. A całość musiała pracować na bateriach typu AA. Choć wymagania wydawały się być wygórowane, w 1996 roku powstały pierwsze urządzenia z Windows CE 1.0 na pokładzie.

Windows CE 2.x / Palm-size PC

Windows CE 2.0 to już duża ilość urządzeń peryferyjnych i wiele poprawionych błędów „wieku dziecięcego”. Pierwsze urządzenie z Windows CE 2.0 można było kupić pod koniec 1997 roku. Mógł pracować na dwóch rozdzielczościach – HalfVGA (640x240 pikseli) i VGA (640x480 pikseli).

• Windows CE 2.10 – dodano obsługę kart sieciowych (ale tylko zgodnych z NE2000), USB, system plików FAT32 i zwiększono ograniczenie rozmiaru jednego pliku do 16 MB. Nowością było wprowadzenie SIP – ekranowej klawiatury.
• Windows CE 2.11 (Palm-size PC 1.1 i 1.2) – pierwsza wersja używana w urządzeniach Palm-size PC. Dodano rozpoznawanie pisma odręcznego. Cechował się również zmienioną rozdzielczością z HalfVGA i VGA na QVGA (320x240 pikseli) – rozdzielczością, która jest najchętniej używaną przez producentów do dziś. Palm-size PC w wersji 1.2 to praktycznie 1.1, jednak bez pakietu Office. Oba systemy bazowały na jądrze Windows CE 2.10.

Windows CE 3.0 / Pocket PC 2002

Trzecia wersja Windows CE to inne podejście do kwestii przenośnych urządzeń. Zarzucony projekt Palm-size PC zaowocował powstaniem Microsoft Windows for Pocket PC. Edycja 2002 to OS ulepszony, z załatanymi „dziurami” wersji Windows CE 2.11. W tym systemie pojawiło się wstępne rozróżnienie na Pocket PC (ekrany dotykowe i brak klawiatury) i Smartphone (klawiatura QWERTY lub ta znana z telefonów komórkowych i zwykły ekran).

Windows CE .NET (4.x) / Windows Mobile 2003 i 2003 Second Edition

Windows Mobile 2003 ukazał się 23 czerwca 2003 roku i był pierwszym wydanym pod nazwą „Windows Mobile”. Bazował na Windows CE 4.2. Od samego początku mieliśmy do czynienia z czterema edycjami tego OS'u. Obsługiwał trzy rozdzielczości ekranu – 640x480, 320x240 (dla Pocket PC) i 220x176 (Smartphone).

• Windows Mobile 2003 for Pocket PC Premium Edition – to „pełna wersja” Windows Mobile 2003. Przeznaczona dla pocketów z wyższej półki cenowej, bez klawiatury i z dotykowym ekranem.
• Windows Mobile 2003 for Pocket PC Professional Edition – wersja przeznaczona dla pocketów z niższej półki, dużo funkcji wersji „Premium” zostało usuniętych dla zmniejszenia zapotrzebowania na zasoby sprzętowe.
• Windows Mobile 2003 for Pocket PC Phone Edition – Premium Edition specjalnie przygotowany na potrzeby tak zwanych palmo-fonów, czyli pocketów z modułem GSM lub CDMA.
• Windows Mobile 2003 Smartphone Edition – specjalnie przygotowany dla smartphone’ów. Urządzenia z tym systemem cechuje brak dotykowego wyświetlacza obsługującego mniejszą rozdzielczość, posiadanie „komórkowej” klawiatury lub w standardzie QWERTY. Urządzenia te są przygotowane (w odróżnieniu od Pocket PC) do obsługi jedną ręką.

Windows Mobile 2003 Second Edition – wydany w 2004 roku. Był systemem pośrednim między Windows Mobile 2003, a Windows Mobile 5.0. Nowością było między innymi przełączanie z widoku portretowego do pejzażowego. Nowe, „kwadratowe” rozdzielczości – 240x240 i 480x480 oraz wsparcie dla klawiatur sprzętowych w Pocket PC i zabezpieczonych sieci WiFi. Pierwszym pocketem, który pojawił się na rynku z tym systemem był Dell Axim x30.

Windows CE 5.x / Windows Mobile 5.0 i Windows Mobile 6

Windows Mobile 5.0 – pokazany światu 9 maja 2005 roku na Microsoft's Mobile and Embedded Developers Conference w Las Vegas. Wydany został w trzech wersjach - Windows Mobile 5.0 for Smartphone, Windows Mobile 5.0 for Pocket PC (następca Windows Mobile 2003 for Pocket PC Premium Edition) i Windows Mobile 5.0 for Pocket PC Phone Edition. Łatwo zauważyć brak odpowiednika Windows Mobile 2003 for Pocket PC Professional Edtion. Firma Microsoft zdecydowała się na taki krok z powodu słabego powodzenia tej wersji systemu. Piąta edycja mobilnych okienek to bardzo duży skok technologiczny w dziedzinie mobilnego oprogramowania. Od strony technicznej, najważniejszą zmianą było dodanie środowiska .NET Compact Framework 1.0 SP2 – pozwalającego na proste i szybkie pisanie aplikacji w środowisku .NET. Zaś od strony użytkowej na uwagę zasługuje utrzymywanie stanu pamięci ROM po całkowitym rozładowaniu baterii. Windows Mobile 5.0 to również pierwsza platforma, do której systematycznie wydawano pakiety usprawniające i dodające nowe funkcje – paczki aktualizacyjne te nazywano Adaptation Kit Update. Pierwszym pocketem z tym systemem był Dell Axim x51.

Ważniejsze nowości w Windows Mobile 5.0:

• Nowa wersja pakietu Office, od teraz oficjalnie nazwanym "Office Mobile":
• Photo Caller ID -Identyfikacja dzwoniącego poprzez zdjęcie (tylko wersja Phone Edition)
• Obrazy i wideo – prosty menedżer zdjęć i plików wideo
• Wbudowana obsługa modułów GPS
• DirectShow – środowisko programistyczne ułatwiające obsługę wideo i muzyki
• Obsługa klawiatur QWERTY w Pocket PC
• Nowy ActiveSync – do 15% szybsza synchronizacja i transfer plików.
• Windows Media Player Mobile 10
• Obsługa DirectPush (od AKU 2)
• Obsługa AD2P (od AKU 1.1, jednak niektórzy producenci zwlekali z wprowadzeniem jej aż do AKU 3.0)

Jednakże Windows Mobile 5.0 również miał wady. Ekran nie był blokowany w czasie rozmów, co mogło skutkować przypadkowym włączeniem jakiejś aplikacji. Poruszanie się po zasobach w sieci LAN nie należało do najłatwiejszych. GPRS był uruchamiany automatycznie, kiedy tylko jakaś aplikacja go potrzebowała. ActiveSync działał tylko przez USB i Bluetooth (brak obsługi przez WiFi). Wciśnięcie typowego krzyżyka „x” nie skutkowało zamknięciem programu, tylko zminimalizowaniem go. Te i inne wady zostały usunięte przy pomocy oprogramowania firm trzecich.

Windows Mobile 6 – najmłodszy z rodziny mobilnych okienek, zaprezentowany 12 grudnia 2006 na 3GSM World Congress. Wyróżniał się nowym, ładniejszym design'em bazującym na turkusowych kolorach. Windows Mobile 6 opiera się na Windows CE 5.2 i jest mocno zintegrowany z innymi usługami Microsoftu, takimi jak Windows Live, czy Microsoft Exchange 2007. Podobnie jak Windows Mobile 5.0, wersja 6 wydana została w trzech wersjach:

• Windows Mobile 6 Standard (następca Windows Mobile 5.0 for Smartphone) – przeznaczony dla urządzeń typu Smartphone.
• Windows Mobile 6 Professional (następca Windows Mobile 5.0 for Pocket PC Phone Edition) – przeznaczony dla pocketów z wbudowanym modułem GSM.
• Windows Mobile 6 Classic (następca Windows Mobile 5.0 for Pocket PC) – przeznaczony dla „klasycznych” pocketów bez klawiatury.

Pierwszymi urządzeniami, które trafiły na półki sklepowe z tym systemem to Orange's SPV E650 (wersja Standard) i O2's Xda Terra (wersja Professional)

Ciekawsze nowości zaimplementowane w Windows Mobile 6:

• Obsługa rozdzielczości WideVGA (800 na 480 pikseli).
• Możliwość tworzenia i edytowania dokumentów w wersji Standard, przeznaczonej dla urządzeń klasy smartphone.
• Windows Update – funkcja dobrze znana użytkownikom Windows, usługa uaktualniająca na bieżąco okienka.
• Opcja powiadamiania Microsoftu o znalezionych błędach i sugestiach.
• Szyfrowanie kart pamięci – już nie potrzeba oprogramowania firm trzecich, aby zaszyfrować swoje dane.
• Outlook Mobile odczytuje wiadomości HTML.
• Wsparcie dla technologii AJAX, JavaScript i XMLDOM w Internet Explorer Mobile.
• Globalna książka adresowa (wymaga Exchange 2007) – możliwość współdzielenia kontaktów wśród pracowników podłączonych do jednego serwera Exchange 2007.
• Preinstalowane środowisko .NET Framework v2 SP2 i Microsoft SQL Server 2005 Compact Edition.

Windows CE 6.x / Windows Mobile „Photon” (7?)

Najmniej wiemy na temat kolejnego członka rodziny Windows Mobile. Światło dzienne ma ujrzeć pod koniec 2007 roku, zaś do sprzedaży ma wejść w pierwszym lub drugim kwartale 2008 roku, więc już niedługo. Z informacji Microsoftu możemy wywnioskować, że będzie zbudowany z modułów, czyli każdy producent będzie mógł jeszcze łatwiej dopasować system do swojego urządzenia. Co więcej, ma się ukazać z „nowym, elastycznym interfejsem” – co to znaczy? Nie wiemy, ale możemy sobie wyobrazić kilka nowości. Może to będzie dynamicznie zmieniany ekran today, pomiędzy telefonem, a pocketem? Pozostaje więc czekać na prezentację nowej platformy Windows Mobile - czas pokaże, czy było warto.